Jan Overesch: industriële landbouw voedt de wereld helemaal niet

Foto: Vincent Hartman

Vorige week passeerden in één middag twee compleet tegengestelde columns over de landbouw. Ik las ‘de Sallandse boer’ van Lauk in het weekblad voor Salland en ‘Kunstmest, krachtvoer en pesticiden en hun aandeelhouders’ van Bert van Ruitenbeek van Stichting Demeter. Ze gingen allebei over voedselproductie.

Door Jan Overesch

Lauk Bouhuijzen sloeg de plank volledig mis. En Bert van Ruitenbeek legt in zijn column ook uit waarom. Uit ‘de Sallandse boer’ spreekt stemmingmakerij van iemand met groot eigen belang vanwege z’n broodheer. Opportunistisch gedrag.

Redactieleden van landbouwbladen en erfbetreders, zetten al een poosje alle zeilen bij, om uit eigenbelang de huidige landbouwproductie in de benen te houden. Terwijl al lang duidelijk is dat deze manier van landbouw een doodlopende weg is.

Lauk: “Stel eens dat we bij een volgende pandemie net als nu met die mondkapjes met de pet in de hand aan andere landen om voedsel moeten smeken? Want zelf maken we dat niet meer omdat het elders veel goedkoper kan.”

Corona heeft de leugen blootgelegd dat de industriële landbouw de enige manier zou zijn om de wereld te voeden. Die put de aarde juist uit… Corona legt de zwakheden bloot: hier moet eten worden vernietigd, daar dreigt honger. Er is voedsel genoeg om de wereld te voeden, maar een eerlijke verdeling is het probleem. De keten zou veel korter moeten.

Met toestemming van Bert van Ruitenbeek van Stichting Demeter (kwaliteitskeurmerk voor biodynamische landbouw en voeding) hier integraal het echte verhaal.

Kunstmest, krachtvoer en pesticiden en hun aandeelhouders
Vrijwel al onze problemen in de landbouw, die onze natuur en gezondheid aantasten zijn terug te brengen tot drie hoofdoorzaken.

We gebruiken teveel kunstmest, teveel krachtvoer en teveel pesticiden. En laten daar de belangen van de industrie met hun invloedrijke lobby achter zitten. Niet het belang van boeren en burgers, maar die van aandeelhouders.

Onderzoeksjournalist Vincent Harmsen van ‘follow the money’ deed een speurtocht naar het werk van toxicoloog Tennekes. Hij publiceerde in 2010 dat neonicotinoïden ingezet tegen vraatinsecten zeer schadelijk zouden zijn voor alle insectenleven en tot instorting zal leiden tot met name populaties van honingbijen. En nu blijkt uit interne memo’s dat onderzoekers van producent Bayer dat al in 1991 wisten. Tennekes werd jarenlang genegeerd door de Wageningen Universiteit. Nu krijgt hij alsnog zijn gelijk terwijl deze middelen nog steeds toegestaan in onze glastuinbouw. In de sierteelt krijgen steeds meer telers Parkinson door gifgebruik.

Ook weten we allang dat het stikstofoverschot uit de landbouw waardoor onze natuur ernstig verschraald, begint bij de import en aanvoer van stikstof in de vorm van kunstmest en krachtvoer. Voor de productie van kunstmest is veel aardgas nodig en zonder grootschalige importen van krachtvoer kun je nooit die ongelofelijke aantallen dieren in Nederland houden zoals nu het geval is. Vogelgriep, MKZ, BSE, en Q koorts heeft de samenleving naast veel persoonlijk en dierenleed miljarden gekost en nu wijzen onderzoeken naar de relatie fijnstof bio-industrie en verminderde weerstand tegen het coronavirus.

Kunnen dat soort ziekten en problemen in de biologische landbouw niet ontstaan? Kunstmest en chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen worden niet gebruikt en er mag maar beperkt krachtvoer worden aangevoerd zodat het aantal dieren altijd beperkt blijft. Vooral de enorme schaal van dieren houden is het grootste probleem waardoor kippen bv niet gevaccineerd worden tegen vogelgriep om de exportmarkt te beschermen.

Wij ‘voeden’ de wereld niet, wij putten de aarde uit. En dat wordt met de dag duidelijker.

Biologische en biodynamische landbouw is niet een mooie Ot en Sien achtige hobby zoals Louise Fresco, bestuursvoorzitter van de Wageningen Universiteit het graag voorstelt, maar een noodzaak om leiderschap te nemen in de reductie van al deze inputs en de daaraan gekoppelde industrie.

De biologische landbouw produceert ondanks een totaal gebrek aan onderzoeksgelden gemiddeld per hectare slechts 20% minder dan de gangbare landbouw. Bovendien doen we dat op een robuuste en toekomstbestendige manier. Dankzij de betere bodemstructuur zijn we beter bestand tegen jaren met droogte of teveel regenval, zoals in langjarige veldproeven is aangetoond. Nu verliezen we door de intensieve landbouw niet alleen onze vogels en insecten, maar ook wereldwijd 30 voetbalvelden aan vruchtbare grond per minuut.

Er is voldoende voedsel in de wereld; ons grootste probleem is oneerlijke verdeling en toegang. Meer plantaardig eten, minder voedsel verspillen en een goed landbouwbeleid zijn veel belangrijker om de voedselzekerheid te waarborgen.

Een verantwoordelijke overheid moet daarom de lobbyisten van de input-industrie negeren. Het gaat niet om hun portemonnee, maar om onze toekomst. Biologische en biodynamisch werkende boeren laten allang zien dat gezond en voldoende voedsel kan worden geproduceerd zonder kunstmest, pesticiden en met beperkte hoeveelheden krachtvoer.

Follow the money om het uit te zoeken, maar volg hart en verstand voor de juiste besluitvorming. We kunnen niet langer wachten.

24 reacties

Klik hier om een reactie achter te laten

  • U hebt volkomen gelijk maar hoe overtuig je de boeren. Dat is de kwestie. Voorheen progressieve landbouw op de zware klei van Noord Groningen is conservatief geworden in mijn omgeving. En probeert steeds meer melk uit de grasstengel te persen.In mijn dagelijkse blog op facebook schetsik die moeizame verhouding . Iedere dag een verhaal en een cartoon zie : http://www.facebook.com/kees.willemen92

  • Gelukkig is de grote verdediger van de intensieve, industriële landbouw, LTO-voorzitter Marc Calon, teruggetreden. Hopelijk komt er hierna een voorzitter die de LTO-leden aan het verstand kan en wil brengen, dat het roer faliekant om moet.
    De woorden van Jan Overesch en Bert van Ruitenbeek, zijn ook mij uit het hart gegrepen.

  • Mooi opiniestuk en gelijk heeft u.
    Wereldhonger is, als je het mij vraagt, een direct resultaat van geldzucht en de bio-industrie.
    In die formule is de onwetendheid van de burger, een instandhoudende factor.

    We produceren voldoende voedsel voor de wereld, maar houden het niet alleen vanuit distributieproblemen en verspilling weg van de mensen die het kunnen gebruiken; ze worden bewust uitgehongerd door gewassen naar de miljarden gefokte dieren te sturen. Geheel onnodig. Dat is pas echt voedselverspilling en verspilling van kwalitatief goede eiwitten. 20 kilo volwaardig eiwit, wordt één van gemaakt. Ondervoeding komt door gierigheid en onbewuste gewoonten, niet alleen door gebrekkige middelen qua distributie en verspilling. Die laatste twee is maar 1/3e van het plaatje.

  • Wat een dom verhaal, hier staan heel veel leugens in , maar ja dat wil men graag geloven.Lauk bakhuizen is een oprechte journalist die heel goed weet wat hij schrijft.
    Helaas kan niet idereen dat zeggen hier.
    Kippen zouden niet gevacineerd worden tegen vogelgriep.
    Het omgekeerde is waar, en zo staat er veel meer lulkoek.
    Schaam u.

    • Geachte ‘oprechte boer’,
      u bent nogal agressief. We snappen niet precies wat daar oprecht aan is.
      We zijn een medium dat graag opinies en meningen deelt. Maar we zijn geen platform om maar gewoon een beetje lukraak grove taal te gebruiken. We verzoeken u aan te geven waar in het artikel leugens staan. Dan komen we ergens.

        • Dom verhaal, leugens, lulkoek, schaam u, vinden wij agressief. Er wordt gesuggereerd dat de schrijver niet weet wat ie schijft en niet oprecht is. Vindt u dat ook niet agressief? Wij wel.

          En dan hebben we het nog niet eens over de mails die we van Oprechte Boer krijgen.

          En jammer dat je niet onder je eigen naam reageert en onder een vals emailadres.
          Je IP-adres is daarom gebolkt voor deze site.

  • Wat een denegrerend verhaal. De boer wordt weggezet als dom en onnozel en de hoge heren hebben het verstand. Wat een hoogdraverij van u.
    Wij werken elke dag met de natuur en idd biologisch zou wel de oplossing kunnen zijn. Maar het ligt veel complexer, dan de boer weg te zetten als dom en onnozel. Minder dieren in nederlan is prima. En de boeren wéten dat en willen dat. Maar dan moet er wel een verdien model op zitten. En als we hier puur bio zouden produceren, dan halen ze het voedsel wel uit buitenland dat veel goedkoper is en minder milieu en diervriendelijk.
    Ik ga het verder niet uitleggen, want er spelen nog veel meer isseus mee. U schetst het veel te simpel. Was het dat maar, dan hadden we nu niet zoveel problemen .

    • Johan bioboer,
      U schrijft ‘ik ga het verder niet uitleggen’. Zo werkt het niet op Opinie in Salland. Het is juist de bedoeling dat u het wel uitlegt. Dus we verzoeken u met en uitleg uit komen. We zullen die uitleg als artikel plaatsen.

    • Hoe ontstaat armoede dan?
      Als je zegt dat met mestoverschot het onmogelijk is om de grond uit te putten, geef je er blijk van geen kennis te hebben van bodemvruchtbaarheid. Misschien eerst zelf meer kennis opdoen, voordat je een ander beticht van klinkklare onzin?

  • Klopt misschien wel maar waar jullie je dementer producten aan leveren doen net zo hard mee vragen woeker prijzen voor een product en steken zelf een boel geld in de zak

    • H
      Durf je niet je eigen naam te gebruiken? Dat is niet zo dapper.
      Kun je aangeven wat je met woekerprijzen bedoelt? Of bedoel je meer dat je voor bioproducten een eerlijke prijs moet betalen en dat de consument voor reguliere boeren producten onderbetaalt.
      We ziej je antwoord graag tegemoet. En gebruik daarbij graag je eigen naam.

        • Een stuk waar waarheid in schuilt; gebruik van pesticiden, genetisch gemodificeerde gewassen, gesleep met eiwitten van Zuid Amerika naar Europa (voor verwerking in krachtvoer, het kappen van regenwouden voor sojagewassen), etc… is een eindig model voor onze Aarde. Maar nu de andere kant van het verhaal. uitgezocht door onze zoon die wel Biologisch boer wilde worden. De biologische markt beslaat in Nederland een 4% en zal tot 2025 maar tot hooguit 7% groeien. De Nederlandse consument en evt. retailer (zij hebben de macht in de keten) wil niet aan de Biologische producten. Zij wil de meerprijs voor Biologisch, die absoluut betaald moet worden, NIET (kan deze niet) betalen. Biologisch is voor de hoogopgeleide elite die het zich kan veroorloven, de stedeling, de D66ér / Groenlinksers, die het zo goed weet, maar niet weet dat de Nederlandse arbeider inmiddels arm is en het biologisch product niet kan betalen. Trouwens de boer ook; hij moet tegen wereldmarktprijzen produceren. Het is dus niet de boer die schuldig is; het zijn de consumenten en de overheid. De overheid dat zij bijv. geen subsidie geeft op Biologisch. Indien er morgen een stabiele subsidie voor 10 of 20 jaar op Biologisch komt en de consument koopt Biologisch dan schakelt de boer om met zijn bedrijfsmodel. Wedden?

          • Dag Eelkje,
            dank voor je reactie. We zouden daar graag dieper op ingaan. Wie vind jij dat we om een reactie moeten vragen?
            Mensen van D66 of Groenlinks? Lokaal of landelijk?
            Heb je andere mensen die je om een mening zou willen vragen?

            Wij leggen de vragen graag voor aan hen.

            Wellicht is het ook interessant dat jullie zoon over zijn plannen vertelt. Hij is hierbij uitgenodigd.

          • Beste redactie,

            Degene die weet wat er aan de hand is, is Teun van de Keuken.
            Voorheen werd de primaire producent alleen in Afrika / Azie uitgebuit (cacaoboon teler).
            Tegenwoordig wordt de primaire producent ook in Europa / Noord Amerika uitgebuit (Duizenden boeren gaan er momenteel kapot in Noord Amerika), alleen beseffen velen dit niet.
            Met wat subsidies wordt de prijs in Europa nog wat kunstmatig in stand gehouden.
            Maar voor hoelang?
            Het probleem is; waar ligt de macht in deze omgekeerde oligopolistische keten (veel aanbieders, weinig vragers / verwerkers / retailers van de agrarische producten > zij verdienen de marges)?
            Alleen door de macht van de keten te doorbreken, dus feitelijk de macht van het grootbedrijf, kun je verandering brengen in de prijs / margestructuur.
            Nu is het zo dat het boerenbedrijf steeds groter en en groter moet worden (soms dier- en milieu-onvriendelijker), met meer schulden om maar een boterham te kunnen verdienen.
            De bank…die doet hier welbewust aan mee.
            De groot bedrijven; die doen hier aan mee.
            De politiek (Brussel) doet hier aan mee.

            Het is mijn inziens tijd voor nieuwe (boeren)coöperaties. De oude coöperaties voldoen niet meer (zijn Titanics geworden die er niet meer voor de boer zijn).
            Teun van de Keuken is mijn held; hij doorzag het spelletje voor de cacaoboon telers in Afrika, die niets verdienden door deze machtsstructuren.

            Vergeet echter nooit dat boeren ons voeden en dat ze de afgelopen 50-60 jaar, beginnend met de Mansholt politiek, kapot zijn gemaakt.
            Vergelijk hoeveel boeren er in de jaren zestig waren en in 2020 en wie dat beleid van intensivering heeft uitgezet.

            Eelkje

          • Biologische voeding is best betaalbaar, gewoon proberen. Het heeft er sterk mee te maken welke producten u koopt, kant en klaar of zelf snijden en koken. Bij biologisch voeding zijn alle kosten meegerekend. Bij niet-biologisch voedsel zijn de verborgen kosten van bodem, lucht en watervervuiling door kustmest en giftige bestrijdingsmiddelen niet meegerekend. Dat moeten we moeten z’n allen via belastinggeld betalen. De verloedering van het milieu is niet eens te betalen!
            Mooi dat uw zoon belangstelling heeft voor het biologisch boeren. Biologisch boeren is niet alleen beter voor milieu, bodem, biodiversiteit, maar het is ook enorm mooi werk om te doen. Bij deze wil ik uw zoon van harte uitnodigen te gaan kijken bij ons of verschillende andere boeren die de stap gezet hebben. U bent daarbij ook uitgenodigd.

            Jan Overesch

  • Om te beginnen, de belangrijkste oorzaak van honger is armoede. Als morgen de armoede is uitgebannen, heeft overmorgen iedereen genoeg te eten, mede dankzij de intensieve landbouw en veehouderij waardoor de eerste levensbehoefte ook voor de armsten betaalbaar blijft. Dan nog een vraag, hoe kun je met de intensieve veehouderij, met een “mestoverschot” de grond uitputten? Wie dat beweerd, zoals de auteur, kletst klinkklare onzin.

    • Als morgen de armoede uitgebannen is, is er overmorgen nog steeds wel honger. Armoede maakt wellicht dat mensen geen eten kunnen kopen. Maar een groter probleem is de distributie van eten. Op veel plekken in de wereld waar honger geleden wordt, komt mede door (burger)oorlog, het eten niet aan.

      Er is hoe dan ook eten genoeg voor iedereen op de wereld als we het goed zouden kunnen verdelen. En er zou een enorm overschot als we humane gewassen verbouwden in plaats van bewassen eerst aan dieren voeren. Daarmee verlies 7/8ste van de voedingswaarde. Landbouwgrond te over dus, als het niet via dieren zou gaan.

      Met een mestoverschot kun je wel degelijk de aarde uitputten. Ik zou dat zo maar niet weg willen schrijven als klinklare onzin. Voortdurend bemesten van de grond voedt de grond alleen maar voor het gewas dat er op gaat groeien. De structuur van de bodem wordt er juist door verstierd en uiieindelijk put de grond uit. Letterlijk geen piertje meer in te vinden. Daarom (mede daarom) ook minder weidevogels, minder insecten, minder vogels, meer eikenprocessierupsen.

    • Grond uitputten? Wie geen verstand heeft van bodemleven en biodiversiteit doet er goed aan de cursus bodembiologie te gaan volgen. Een echte aanrader.
      Jan overesch

    • De belangrijkste oorzaak van armoede is dat mensen geen eerlijke prijs krijgen voor hun producten / arbeid (het kip en ei verhaal). Teun besefte dit door een eerlijke prijs voor cacaobonen te geven, wat de grote industrie niet doet.

      Ik denk wat de auteur bedoelt met uitputten; dat er (te)veel tonnage gewas / van ha komt. Bewezen is dat er minder mineralen (en daarmee ook mineralen in de eindproducten) in de grond zit dan 50 – 100 jaar geleden. Ook vitaminen zitten er minder in ons voedsel; het is kwantiteit i.p.v. kwaliteit. Koeien geven nu 9000-10000 liter melk. Is dit goed voor de koegezondheid? In de USA wordt dit bewerkstelligd door gebruik van het hormoon BST? Melk, wat vers gedronken, met hoog vet, eiwit, calcium, vit. D en vit. B12 zo gezond is, staat nu (terecht of onterecht?) in diskrediet bij grote groepen USA consumenten, zie https://www.bcpp.org/resource/rbgh-rbst/
      Hoe ver zijn wij hier nog vanaf? Er komt een einde aan het “meer model”. Zowel grond als dier zijn op een gegeven moment letterlijk uitgeput; er kan niet meer “vanaf komen”.

      Verder wil ik verwijzen naar een ander NRC artikel, nl:
      https://www.nrc.nl/nieuws/2019/10/16/wat-intensieve-landbouw-ons-echt-kost-a3977016

      Honger? De Nederlandse boer kan helpen. Hij is / was hoog opgeleid. Er staat ons een humanitaire ramp te wachten. Einde dit jaar zijn er 265 miljoen mensen in landen als Congo, Afghanistan, Pakistan, Jemen, etc.. die dreigen om te komen van de honger, aldus Global Report for Food Crises. De honger komt door oorlog en rampen. Nederland zou meer moeten optreden als Vredesstichter i.p.v. als agressor zoals in Irak, Syrie en nu weer bij de grens van Litouwen (Rusland).

      Ik sta achter de Nederlandse boer; geen grond inruilen voor industrie. Maar wel meer oog voor kwaliteit i.p.v. altijd meer en groter….Dat is eindig. De enige die dat nog niet ziet is de boer zelf. Blijf een familiebedrijf en ga samenwerken (nieuwe kleine coöperaties).

  • Hoe ontstaat armoede dan?
    Als je zegt dat met mestoverschot het onmogelijk is om de grond uit te putten, geef je er blijk van geen kennis te hebben van bodemvruchtbaarheid. Misschien eerst zelf meer kennis opdoen, voordat je een ander beticht van klinkklare onzin?

  • Die 20% minder productie valt nog meer mee wanneer je de hogere voedingswaarde van de gewassen in ogenschouw neemt.

    De spinazie van een grootgrutter die op de kleintjes let is na een paar dagen in de geopende zak verworden tot een zielig plasje waterig snot. En 600gram eet ik met een beetje goede wil in één maaltijd op.

    Toen ik begon met biologische groenten te kopen op de markt was ik zeer blij verrast dat ik met 600gram spinazie ruim 2 dagen deed en dat deze zeker een week goed bleef in de groentela van de koelkast.